De lessen die wij van Tharukshan’s tragische dood kunnen leren

Persoonlijk

Het vreselijke nieuws over de 15-jarige Tharukshan kan niemand ontgaan zijn. De jongen maakte afgelopen zondag, de laatste dag van de kerstvakantie, na een periode waarin hij werd gepest door medescholieren, een einde aan zijn leven. Een hartverscheurend verhaal. En helaas is deze jongen niet het enige gepeste kind dat geen andere uitweg zag dan een eind aan z’n jonge leven te maken.

De afgelopen jaren waren er jaarlijks gemiddeld 130 jongeren tussen de 10 en 25 jaar die zichzelf het leven ontnamen. Als moeder van drie kinderen van 8, 11 en 14 jaar oud breekt mijn hart bij het lezen van deze cijfers. Want die cijfers zijn mensen. Jongens en meisjes die eigenlijk gewoon lol zouden moeten maken met hun vrienden, voor het eerst verliefd zouden moeten worden en stoute puberdingen zouden moeten doen. In plaats daarvan vonden zij hun leven blijkbaar niet de moeite waard of uitzichtloos en maakten ze er een eind van.

Cijfers & feiten

Hoe groot het aantal kinderen is dat zelfmoord pleegde omdat ze gepest werd, weet ik niet. Maar elk kind is er simpelweg een te veel. Sowieso is elk kind dat gepest wordt er een te veel en toch gebeurt het ongelofelijk vaak. Volgens cijfers (Monitor Sociale Veiligheid, 2016) is 10 procent van de basisschoolleerlingen wel eens slachtoffer geweest van pesten. Binnen het voortgezet onderwijs gaat het om 8 procent van de leerlingen. Het grootste deel werd persoonlijk gepest en bij 7% van de basisschoolkinderen en ruim 19% van de middelbare scholieren ging het om online pesten. Cijfers waarvan je haren recht overeind gaan staan. Die van mij in elk geval wel. Hoe halen andere kinderen het in hun hoofd om het leven van een medeleerling zuur te maken. Ik vind het onbegrijpelijk en iets om heel triest van te worden.

LEES OOK: Hoe deze lerares pesten aanpakt is ongelofelijk

Wat als je kind wordt gepest?

Voor zover ik weet, wordt er in de klassen en op de scholen van mijn kinderen niet gepest. Maar wat ik zeg: voor zover ik weet. De ouders van Tharukshan wisten het ook pas sinds een paar weken. Want wat als je kind er niets over verteld thuis? Omdat hij of zij zich schaamt of gewoon niet makkelijk praat? Je bent als ouders nou eenmaal steeds minder onderdeel van het schoolleven van je kind als deze naar de middelbare gaat. En ook basisschoolkinderen kunnen heel gesloten zijn. Hoe kom je er dan achter? En wat als je weet dat je kind gepest wordt? Wat moet je dan doen?

Let op signalen

Volgens orthopedagoog Mariëlle Beckers van Buro Bloei is het ontzettend lastig om er als ouders achter te komen dat je kind wordt gepest. Zeker als ze wat ouder zijn. ‘Kinderen in de puberteit vertellen vaak nog maar weinig aan hun ouders. Liever praten ze met vrienden. Het is daarom ontzettend belangrijk om op signalen te letten. Is je kind plotseling teruggetrokken, verdrietig of anders dan normaal, wil hij bijvoorbeeld niet meer naar buiten, dan is dat vaak een teken dat er iets aan de hand is. Ga op zo’n moment het gesprek met je kind aan. Lukt dit niet omdat je kind er niet over wilt praten, probeer er dan op andere manieren achter te komen wat er aan de hand is. Praat bijvoorbeeld met z’n vrienden en vraag op school hoe het gaat en hoe de sfeer in de klas is.’

Kinderen hebben vaak geen idee wat de gevolgen van hun opmerkingen kunnen zijn

Vinger aan de pols houden

Mariëlle is van mening dat je als ouder, in het geval van zorgen over pesten, ook best in de telefoon van je kind mag kijken. Ook stiekem. En niet alleen als je denkt dat je kind gepest wordt, maar ook als je het vermoeden hebt dat jouw kind iemand pest of om een vinger aan de pols te houden van wat er online gebeurt. ‘Kinderen hebben vaak geen idee wat de gevolgen van hun opmerkingen kunnen zijn. Dit heeft met de leeftijd te maken, maar ook met het feit dat elk kind anders omgaat met rotopmerkingen aan zijn of haar adres. Het ene kind denkt: zoek het maar uit, en verlaat op zo’n moment een WhatsApp-groep, terwijl een ander kind het zich heel erg aantrekt en er doodongelukkig door(van) wordt. Ik ken het hele verhaal van Tharukshan natuurlijk niet, maar over het algemeen willen kinderen die pesten echt niet dat iemand zelfmoord pleegt. Hoe naar hun gedrag ook is.’

LEES OOK: Hét recept tegen pesten op basisscholen? Een baby als leerkracht

Omgaan met pestgedrag

Wordt je kind gepest, dan is het volgens Mariëlle heel belangrijk om meteen in kaart te brengen wie de pesters en meelopers zijn en via en met school contact met hun ouders te zoeken. ‘Ouders van pesters weten meestal niets van het gedrag van hun kind. Ga het gesprek aan. Zeg tegen de andere ouders: ‘Kijk dit gebeurt er. Zonder met de vinger te wijzen. Zeg: laten we zorgen dat school weer prettig wordt voor alle kinderen.’ Betrek school hier altijd bij. Ook als het pesten online gebeurt. Zij moeten zorgen voor een veilige omgeving en dit soort dingen in elk geval kunnen signaleren en meewerken aan een oplossing.’

Lessen

Mariëlle adviseert ouders om de tragische dood van Tharukshan met hun kinderen te bespreken. ‘Het is een vreselijke aanleiding, maar gebruik het om met je kind te praten over pesten. Vraag je kind: Wat zou jij doen in zo’n situatie? Zo kom je erachter of je kind weet wat hij moet doen als hij gepest wordt. Ook kan je je kind zo wijzen op mogelijk vreselijke gevolgen van iets dat voor een kind misschien lang niet zo heftig lijkt. Ook scholen kunnen volgens Marielle een les leren uit deze verschrikkelijke gebeurtenis. ‘Vermoed je als school dat er gepest wordt of krijg je dit signaal van ouders, eet dan als leraar of mentor eens je boterhammetje in de kantine op in plaats van in de lerarenkamer. Zo kun je zien of en wat er aan de hand is. Nog belangrijker; bespreek pestgedrag in de klas en ga het gesprek aan met een kind als het niet zo lekker gaat. De drempel voor kinderen om te praten over pesten is vaak hoog, maar als een mentor erover begint, komt het misschien wel eerder uit.’

Helaas is de tragische zelfdoding van Tharukshan niet meer terug te draaien en zijn zijn ouders hun jongen voor altijd kwijt. Wat een onvoorstelbaar verdriet. Laten we een ding hopen, dat wij ouders, scholen en kinderen, hier een les uit halen en nog beter op zullen letten als het gaat om pestgedrag. Elk kind verdient tenslotte een zorgeloze jeugd.

R.I.P. lieve Tharukshan.

Kinderen kunnen elkaar beschermen tegen pesten. Zo leert je kind op te komen voor kinderen die worden gepest.