Een goede leerkracht ‘leest’ zijn leerlingen

Jitra Janssonius 28 okt 2016 Kids

Naar aanleiding van de discussie die afgelopen weekend losbarstte over differentiatie in het basisonderwijs nam Famme’s Jitra het onderwerp eens onder de loep. Het succes of falen ervan ligt volgens haar niet bij de methode maar bij de gebruiker daarvan; de leerkracht.

Voor- en tegenstanders verzamelen zich

Zaterdagochtend. Ik zit met een verse kop koffie door mijn digitale nieuws te bladeren en ik lees de enorme verscheidenheid aan reacties op een artikel van de Volkskrant over differentiatie in het basisonderwijs. Allereerst: differentiatie is de wijze waarop een leerkracht met de verschillen tussen leerlingen omgaat. Het doel is om alle leerlingen een bepaald niveau te laten behalen door te variëren in zaken als instructie en de tijd hiervoor.

Competitiedrang en faalangst worden niet geboren vanuit differentiatie, zelfvertrouwen wel

In het debat ontstaat een duidelijke tweedeling. De voorstanders vinden dat differentiatie de leerlingen precies voorbereidt op het grote mensen leven. De tegenstanders vinden dat differentiatie alleen maar leidt tot competitiedrang en faalangstige kinderen.

Ik ben geen tegenstander

Ik ben geen tegenstander. Competitiedrang en faalangst worden naar mijn idee niet geboren vanuit differentiatie. Zelfvertrouwen wel. Want het is niet voor niets dat ouders van begin af aan gemotiveerd worden toch vooral te belonen en niet af te straffen. En volgens mij moet dat in het onderwijs hetzelfde werken. Dus ja, differentieer! Graag zelfs. Maar differentieer met als doel het betreffende kind op de voor hem beste manier naar het gewenste doel te bewegen. Motiverend differentiëren dus.

Een kind dat nooit een voldoende heeft gehaald voor rekenen moet een staande ovatie krijgen als hij een zes weet te bemachtigen

Staande ovatie voor een zesje

Het gewenste doel zou voor ieder kind verschillend moeten zijn. Uiteraard moet er een basisniveau zijn maar boven dat basisniveau heeft ieder kind zijn eigen doelstellingen. Zijn eigen talenten en zijn eigen valkuilen. Een kind dat nooit een voldoende heeft gehaald voor rekenen moet een staande ovatie krijgen als hij een zes weet te bemachtigen. Een ander kind is wellicht teleur gesteld met een zes voor rekenen maar die heeft een soortgelijke doelstelling als het om taallessen gaat.

Niet de methode maar de gebruiker

Waar het naar mijn idee bij differentiatie om gaat is het vaststellen van die specifieke en individuele doelen. En daar ligt nu precies de uitdaging. Niet bij de methode maar bij de gebruiker ervan; de leerkracht. Ik ben van mening dat een goede leerkracht motiverend kan differentiëren. Een goede leerkracht weet van elk van zijn leerlingen hoe hij ze voldoende kan begeleiden op weg naar de gestelde doelen. Dat is niet makkelijk. Daar heb je mensenkennis voor nodig, doorzettingsvermogen, moed en een heel groot hart. En ook heel vaak een dikke huid want niet alle leerlingen zijn lief en geduldig als ze veel hindernissen over moeten. Om nog maar te zwijgen over de ouders van de leerlingen.

LEES OOK: 22 dingen die je als docent te horen krijgt van ouders

als een leraar de kracht bezit om aan zijn leerlingen te leren hoe zij moeten leren dan is hij zijn functie titel meer dan waardig

Pictogrammen

Wat mij betreft moet de discussie dus niet gaan over maantjes en sterretjes, dit zijn slechts pictogrammen om de differentiatie wat overzichtelijker te maken. De discussie zou moeten gaan over de kunst van het lesgeven. Ik geloof dat alle leerkrachten met de juiste motivatie voor de klas staan. Maar ook voor leerkrachten geldt: ieder is uniek. De een is een natuurtalent, de ander moet leren differentiëren. Niet met methodes maar met gevoel.

Leren lezen

Net als leren lezen eigenlijk. Een klas van vijfentwintig kinderen is als een boekenkast met vijfentwintig boeken. Je hebt grote en kleine boeken, simpele en lastige, en je hebt lectuur en literatuur. Aan de leerkracht de taak ze allemaal te lezen en ze vooral te begrijpen. Of ze dat nou als maantje of als sterretje doen. Als het basisniveau voor leerkrachten maar is dat ze de boeken kunnen lezen en begrijpen en daarop hun manier van lesgeven aanpassen.

Natuurlijk kun je een rekenles niet op vijfentwintig manier uitleggen en je kunt ook geen vijfentwintig verschillende taallessen gaan uitdelen als leerkracht. Maar als een leraar de kracht bezit om aan zijn leerlingen te leren hoe zij moeten leren dan is hij zijn functie titel meer dan waardig. En dan is differentiëren slechts een middel waarmee hij zijn functie optimaal uitvoert.

Creatief omgaan met de manieren waarop je doelen kunt bereiken is een kernkwaliteit van leerkrachten. Dat bewijst de lerares uit dit artikel maar weer eens.Hoe deze lerares pesten aanpakt is ongelofelijk.

Reageer op artikel:
Een goede leerkracht ‘leest’ zijn leerlingen
Sluiten