Dit is hoe je nog meer uit het voorlezen aan je kind kunt halen

Voorlezen voor het slapen gaan: wat is nou de beste manier?

Kids

In veel huishoudens is een verhaaltje lezen voor het slapengaan een ingebakken routine. En dat is alleen maar positief. Voorlezen is niet alleen leuk, het is ook belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Alleen, heb je als ouder ooit nagedacht over de manier waaróp je voorleest?

De meeste ouders lezen hun kinderen niet voor met de intentie om hun taalvaardigheid te verbeteren. Althans, dat stelt Erin Clabough – neurowetenschapper, schrijfster én moeder van vier jonge kinderen. Waarom we volgens haar wel voorlezen? Om kinderen slaperig te maken bijvoorbeeld. En om kinderen bloot te stellen aan verschillende werelden. En da’s ook niet onbelangrijk.

Wat ouders voorlezen

Volgens Clabough maken we gebruik van verhalen als fabels en sprookjes, omdat we weten dat kinderen het leuk vinden om te horen, maar ook om ze wat te leren. In fabels en sprookjes zitten vaak een aantal abstracte concepten over het leven verwerkt. Gevoelens, relaties, de dood: het zijn allemaal onderwerpen die aan bod komen, ook in het dagelijks leven. Een goed begin, stelt Clabough, maar daarmee zijn we er nog niet. We zouden volgens ook eens proberen om in plaats van simpelweg voorlezen aan kinderen, ze écht te betrekken bij het verhaal.

Doe het eens anders

Volgens Clabough lezen veel ouders een boek of een verhaaltje vaak in één keer uit, zonder kinderen de mogelijkheid te geven op het verhaal te reflecteren. Kinderen kijken vanaf een afstandje naar het verhaal en zien iemand anders beslissingen maken. Maar wat nu als kinderen actief meedenken met deze beslissingen van het karakter?

Wetenschappelijke achtergrond

Uit een studie van The New School for Social Research blijkt dat volwassenen die een literaire, fictieve tekst lezen, beter de mentale toestanden van anderen kunnen begrijpen. Het identificeren van innerlijke gedachten en gevoelens van een karakter stelt de lezer in staat om de ontbrekende stukken in te vullen over de motivatie en het perspectief van het karakter. In andere woorden: het versterkt hun aangeboren gevoel van empathie.

Lees ook: laat dat voorlezen maar aan papa over

Hoe zit dat bij kinderboeken?

Nu denk je misschien ‘de meeste kinderboeken hebben helemaal niet dit niveau van schrijven’, maar indien correct benaderd, kan elk boek gebruikt worden om vaardigheden als empathie en besluitvorming te bevorderen. Zelfs de meest verschrikkelijke boeken, stelt Clabough.

Wissel gedachten uit en open daarna het boek weer om verder te lezen

Dus. Hoe kunnen we boeken ook eens anders gebruiken? Clabough legt uit: ‘Lees je een verhaal over pesten aan je kinderen voor, lees dan door totdat je kinderen bijvoorbeeld lelijk tegen elkaar beginnen te doen. In plaats dat je sneller gaat lezen (zodat het boek sneller uit is) sluit je nu het boek. Vraag je kinderen wat zij zouden doen als ze zich in de positie van het karakter bevonden. Wissel gedachten uit en open daarna het boek weer om verder te lezen.’

‘Wat zou jij doen?’

Gekeken vanuit een neurowetenschappelijk perspectief, lopen de meeste ouders elke avond de kans mis om kunstmatige conflicten te gebruiken voor real life situaties. En dat is zonde. Stel je kinderen tijdens het voorlezen voortaan de simpele vraag: ‘wat zou jij doen’? Zelfs al heb je het boek acht keer voorgelezen (en weet je kind dus hoe het eindigt) dan nóg kan het een goede oefening zijn. Je kind kan een andere manier verzinnen waarop het karakter kan reageren en met een andere beslissing komen die het karakter kan maken.

Diep leren gebeurt pas als je ergens op reflecteert

Waarom reflectie werkt

Studies hebben herhaaldelijk aangetoond dat ‘diep leren’ pas gebeurt wanneer je ergens op reflecteert. Het krachtigste gedeelte van lezen gebeurt vaak pas wanneer je het boek neerlegt, stelt Clabough. Het zet je aan het denken. Pas later dringt de boodschap van een verhaal écht door in ons hoofd. Bij kinderen is dat net zo.

Daarnaast staat reflectie een kind toe om actief te oefenen met het nemen van beslissingen, in plaats van passief te luisteren naar het boek. Die actieve oefening resulteert in synaptische veranderingen (dit zijn veranderingen in verbindingen tussen hersencellen) en de versterking van de zenuwbanen in een kind.

Oefenen met empathie

Iedere ouder wil natuurlijk dat zijn kind een bekwame lezer wordt, en goed mee kan gaan op school. Maar als je dieper kijkt, wat wens je dan voor je kind? Dat het gelukkig is, toch?

Clabough is van mening dat empathie iets is waar kinderen mee zouden moeten oefenen, door middel van voorlezen. De voordelen hiervan zijn volgens haar onthutsend: empathische mensen zijn meer tevreden met hun leven, ze hebben betere relaties en een lager aantal echtscheidingen. Daarnaast zijn ze betere bazen, collega’s, onderhandelaar en vrienden.

Een effectief trucje

Wat je dus zou kunnen doen? Verander een gewoon boek in een boek waarin je kind zijn eigen koers kan bepalen, en zijn eigen avontuur kan beleven.

  • sluit halverwege het verhaal boek
  • vraag je kind wat hij of zij zou doen als ze zich in de positie van het karakter bevonden
  • laat je kind actief meebeslissen met het karakter uit het boek

Op deze manier bied je je kind de mogelijkheid om te oefenen met volwassen situaties. En je zult merken dat je kind een groter empathisch vermogen krijgt.

En als je dan toch aan het voorlezen bent: dit is het kinderboek dat je in je boekenkast MOET hebben staan maar niemand kent.

Psychology Today