Moeten we als ouders onze kinderen vragen zich te verontschuldigen?

Rachelle Abbas 20 aug 2018 Kids

Heb je je ooit boos gevoeld wanneer iemand geen sorry zei, of heb je zelfs sorry moeten zeggen en vond je dat best moeilijk? Dat laat goed zien hoeveel excuses er toe kunnen doen.

Er wordt een belang aan excuses gehecht. Excuses kunnen vergiffenis en empathie teweegbrengen of het kan helpen bij het herstel van gebroken vertrouwen. Maar hoe zien en ervaren kinderen excuses?

Zo ervaren kinderen excuses

Een recent onderzoek heeft aangetoond dat kinderen vanaf de leeftijd van vier de emotionele implicaties van verontschuldigingen begrijpen. Ze begrijpen bijvoorbeeld dat een excuses de gevoelens van iemand die overstuur is, kan verbeteren.

Een ander recent onderzoek heeft aangetoond wat de feitelijke impact van excuses op kinderen is. In dat onderzoek werd een object niet gedeeld en kreeg de ene groep van vier- tot zevenjarige een excuses en de andere groep kreeg dat niet. De deelnemers die een excuses ontvingen, voelden zich beter en zagen het kind die de verontschuldiging gaf ook als leuker en berouwvoller.

4x Hoe we onze peuters kunnen leren over emoties

Er is nog een onderzoek geweest waarbij kinderen te maken kregen met een gebeurtenis: iemand sloeg een toren omver die een zesjarigen hadden gebouwd. Sommige kinderen kregen een excuses, anderen niet. Een spontane verontschuldiging had de overstuurde gevoelens van de kinderen niet verbeterd, maar toch had het nog steeds een impact. Kinderen die een verontschuldiging kregen, waren bereid meer van hun mooie stickers te delen met de persoon die de toren omver sloeg in vergelijking met degenen die geen verontschuldiging kregen.

Deze bevindingen suggereren dat een excuses leidt tot vergeving bij kinderen, zelfs als de teleurstelling over het incident bleef hangen. Voor kinderen maken zowel berouwvolle woorden als herstellende acties een verschil: de kinderen voelden zich beter toen iemand aanbood te helpen bij het herbouwen van de omgevallen torens.

Wanneer is een excuses van een kind van belang voor ouders?

Hoewel verontschuldigingen betekenis hebben voor kinderen, het idee over of ouders hun kinderen om excuses moeten vragen varieert. Het is een misopvatting om te denken dat kinderen een beperkt sociaal begrip hebben, in feite begrijpen jonge kinderen veel over de standpunten van anderen.

Wanneer en waarom ouders hun kinderen vragen om zich te verontschuldigen, is niet systematisch onderzocht.
Een klein onderzoek waarbij 483 ouders zijn gevraagd met kinderen van drie- tot tienjarige kinderen onderzocht.

Er werd aan ouders gevraagd zich voor te stellen dat hun kinderen iets zou doen wat zij beschouwen als ‘overtreding’. Vervolgens werd gevraagd hoe waarschijnlijk het zou zijn om in elk scenario een verontschuldiging te vragen en hoe belangrijk het voor de ouders is als hun kinderen in verschillende situaties zich leren te verontschuldigen.

De overgrote meerderheid van de ouders (96 procent) vond het belangrijk dat hun kinderen leerden zich te verontschuldigen na een incident waarbij ze opzettelijk een ander persoon boos of verdrietig maakten. Verder vond 88 procent het belangrijk voor hun kinderen om te leren zich te verontschuldigen. Minder dan vijf procent vond een excuses lege woorden. De ouders waren wel gevoelig voor de context (bijvoorbeeld wanneer ze je onderbreken of een regel verbreken).

Ouders vonden verontschuldigingen relatief minder belangrijk wanneer een sociale conventie wordt onderbroken, zoals het niet houden aan spelregels of het onderbreken van een gesprek. Het is vooral waarschijnlijk dat kinderen excuses aanbieden na opzettelijke ‘morele overtredingen’: zoals het stelen van iets of het pijn doen van iemand anders.

Verontschuldiging om dingen te herstellen

Uit het ene onderzoek komt naar voren dat ouders graag een verontschuldiging zien van hun kind wanneer hij een misstap begaat en uit het ander onderzoek komt naar voren dat sommige ouders verontschuldigingen gebruiken om hun kinderen te leren hoe ze zich in moeilijke sociale situaties moeten aanpassen.

Ouders moedigen vooral verontschuldigingen aan na accidentele ongelukken waarbij hun kinderen betrokken waren. Ouders gebruiken excuses vooral om empathie te bevorderen, les te geven over schade, anderen helpen zich beter te voelen en verwarrende situaties op te lossen.

Uit een onderzoek kwam ook naar voren dat 90 procent van alle kinderen een ‘vrijwillige’ verontschuldiging gaf en dat hen een beter gevoel gaf. Als ouders goed nadenken over de voordelen van het verontschuldigen van kinderen, is het belangrijk om je kind niet te pushen zich te verontschuldigen als hij of zij er niet klaar voor is, of juist niet berouwvol is. De meeste jonge kinderen zien afgedwongen excuses niet als effectief.

Wanneer je een excuses van een kind als lege woorden ziet omdat je denkt dat ze de achterliggende gedachte of betekenis niet kennen, is het het waard om te denken aan andere verbale uitwisselingen die redelijk ‘gescript’ zijn: wat dacht je van ‘ja, ik wil’ tijdens een bruiloft of verbintenis. Is een excuses niet gewoon de standaard?

Reageer op artikel:
Moeten we als ouders onze kinderen vragen zich te verontschuldigen?
Sluiten