Help! Mijn kind bijt, wat nu?

Redactie 20 sep 2016 Kids

Laatst haalde ik onze tweejarige dochter op van de crèche. De juf nam me even apart, want ze moest me iets vertellen. Sinds ons laatste gesprek begon met het onheilspellende ‘Zeg, hoe goed luistert jullie dochter thuis eigenlijk naar jullie?’ was ik voorbereid op het ergste.

Maar dat was het niet, want ons bloedje was slachtoffer geworden van een ‘bijtertje’. Ze liet me de ingekerfde tandjes in mijn dochters schouder zien. Die overigens na een kort en hevig huiltje nergens meer last van had, vertelde juf daar gelijk bij. Eind goed, al goed (soort van). En eerlijk is eerlijk: de situatie had ook zomaar andersom kunnen zijn, want onze dochter heeft ook al een paar keer haar tanden laten zien. Voelen, bedoel ik.

[source id=”attachment_117971″ align=”none”]Bijten kinderen[/source]

Een fase

Bijten en gebeten worden: volgens mij hebben alle kinderen én hun ouders er op een gegeven moment mee te maken (gehad). De discussie hoe je het voorkomt danwel afleert, blijft een interessante, waarover de geleerden nog geen eenduidig antwoord hebben weten te formuleren. Dat het slechts een fase is, weten we. Specifieker gezegd: het is de fase waarin je kind zogezegd ‘nog niet de tong, maar wel de tanden’ heeft om zich uit te drukken.

Bijten komt vooral voor bij iets oudere baby’s en peuters is heus niet altijd ‘gemeen’ of ‘stout’ bedoeld. Baby’s gaan niet voor niets door een orale fase heen – zij laten zich de beginjaren van hun leven graag leiden door hun mond, zo leggen experts vaak uit. Voor baby’s en peuters is hun mond een manier om de wereld te verkennen, en tegelijkertijd een ‘bron van comfort’, luidt de gedachte. Net zoals er vroeger op tepels en vingers gesabbeld werd.

Een peuter die bijt doet dat om uiting te geven aan een bepaald gevoel; dat kan boosheid, maar ook blijdschap, angst en frustratie zijn, of puur om aandacht te vragen. Meestal geldt dat zodra kinderen de communicatieve vaardigheden hebben om mondeling hun emoties kenbaar te maken (lees: als ze kunnen praten), het gedaan is met het bijten. En natuurlijk doordat ouders blijven benadrukken dat bijten niet mag, omdat het pijn doet en niet leuk is (waarover later meer).

Zeven bijten per jaar

Meestal gebeurt het bijten buitenshuis: vooral op kinderdagverblijven – daar waar aandacht en speelgoed gedeeld moeten worden. Amerikaans onderzoek wees uit dat een kind dat vijf dagen per week naar opvang gaat, gemiddeld zeven keer per jaar gebeten wordt door een ander kind. Maar ook binnenshuis wordt gebeten, juist omdat kinderen zich daar veilig voelen, luidt de verklaring. Vrijwel elke vader of moeder is wel een keer gebeten door z’n eigen kind.

Wat kun je doen om bijten tegen te gaan?

Eerlijk is eerlijk: niet zo gek veel. Zoals gezegd: bijten is een manier van emoties uiten, en is waarschijnlijk een ‘ding’ danwel fase waar alle kinderen ooit een keer doorheen gaan – de een wat vaker en langer dan de ander.

1.Moedig praten aan

Je kind duidelijk maken dat praten altijd en overal beter is dan boos of overstuur worden – en dan bijten, dus. Uitleggen dat iets vragen of zeggen altijd effectiever is. Dat klinkt als een typisch gevalletje ‘makkelijker gezegd dan gedaan’ en al helemaal tegen een peuter, maar uiteindelijk is dat wel de kern van het besef dat je kind moet gaan krijgen.

2.Bouw rustmomenten in

De meeste kinderen worden boos en overstuur als ze oververmoeid (met bijbehorend toegenomen bijtrisico) of overgestimuleerd zijn – vaak na intensieve activiteiten dus. Houd daar rekening mee: na een uitputtend partijtje is het goed om een rustmoment in te bouwen, door bijvoorbeeld even samen tv te kijken, een boek te lezen of een puzzel te maken.

3.Bied een alternatief

Voor sommige kinderen helpt het om een alternatief te hebben om op of in te bijten, zoals een doekje of ander lapje stof.

Er kunnen ook andere redenen zijn waarom een kind bijt, zoals pijn of irritatie die soms wordt veroorzaakt door een oorzaak die niet met het blote oog zichtbaar is. Als je kind bij herhaling bijt en niks lijkt te helpen, kan een bezoek aan een kinderarts verstandig zijn. Soms is een achterliggende oorzaak (medisch) de reden voor je kinds frustratie en daaropvolgend bijtgedrag.

Ingrijpende verandering

Ook kan een ingrijpende verandering oorzaak zijn voor (meer) bijtgedrag, zoals een verhuizing, een nieuw broertje of zusje, tanden, afwezigheid van een ouder, etc. In dat geval kan een dosis extra aandacht van mama en/of papa helpen.

Wat te doen als je kind een ander kind gebeten heeft?

1. Aandacht

Geef eerst aandacht en zorg aan het ‘slachtoffer’: het andere kind of, indien aan de orde, jezelf. Daar geef je namelijk ook een belangrijk signaal af naar de bijter, namelijk dat het pijn doet en iemand anders (of jezelf) door zijn of haar beet getroost en verzorgd moet worden.

2. Aandacht stapt twee

Richt daarna je aandacht op het kind dat gebeten heeft. Geef hem of haar een moment om te kalmeren, want ze schrikken vaak ook van de commotie (en jouw boze reactie die ongetwijfeld meteen na de bijt volgde) die ze veroorzaakt hebben. Daarna leg je op rustige toon uit dat ‘we niet bijten, want dat doet mensen pijn.’

3. Troost en begrip

Belangrijk: realiseer je dat je kind niet zomaar beet. Dus naast uitleggen dat bijten echt niet mag, is het ook verstandig om – wellicht op een later tijdstip –proberen te achterhalen wat de reden was dat je kind beet. Troostend en begripvol dus. ‘Wat gebeurde er nou toen je zo boos werd, was het omdat Cato aan je speelgoed zat?’ Of: ‘Was je verdrietig dat papa je vanmorgen geen kus kwam geven toen je daarom vroeg?’

4. Excuses

Laat je kind z’n excuses aanbieden aan het slachtoffer. Want dat doe je nou eenmaal als je een ander kindje pijn gedaan hebt of gekwetst hebt, toch?

Oog om oog, tand om tand

‘Eén keer goed terugbijten, dan leren ze het meteen af,’ beweren mensen nog wel eens. Bizar genoeg schijnt het in sommige gevallen nog te werken ook. Wat mij betreft een te drastische maatregel die mij persoonlijk niet heel erg ligt: een iets te hoog ‘oog om oog, tand om tand’ gehalte. En bovendien geef je het signaal af dat bijten oké is, en dat willen we nou juist te allen tijde voorkomen, lijkt mij zo.

Soms gaan we zelf ook in de fout: is jouw kind zo schattig dat je ‘m de hele tijd in z’n wangen wil bijten?

Reageer op artikel:
Help! Mijn kind bijt, wat nu?
Sluiten