Help, mijn kind is hoogbegaafd: zo ga je daarmee om

Manon Sikkel 17 mei 2017 Kids

Heel slim zijn is niet alleen maar leuk. Dat merkte ik toen mijn slimme zoon in groep 4 een tijdje niet zo goed in zijn vel zat. Ik las honderd boeken over hoogbegaafdheid voor ik hem liet testen. ‘De wonderlijke vreemdeling,’ noemde hij de man waar ik hem mee naartoe nam, een testbureau in de buurt van Amsterdam waar kinderen in twee dagen getest werden op eventuele hoogbegaafdheid.

Mijn zoon bleek een IQ van 146 te hebben en bijna twee jaar voor te lopen op de lesstof. Hij mocht direct een klas overslaan en kreeg een aangepast lesprogramma.

Niet misbruiken

Wel drukte ik hem op het hart dat hij nooit zijn gemeten slimheid mocht misbruiken. Dat hij dus gewoon hard moest werken, net als alle andere kinderen. Daarna lieten we het onderwerp voor wat het was, want de klas overslaan bleek eigenlijk al voldoende te zijn om de meeste problemen het hoofd te bieden.

Juiste feedback

Waarom was het dan zo belangrijk om hem een klas te laten overslaan? Kinderen krijgen door feedback uit hun omgeving een steeds sterker wordend gevoel voor wie ze zijn. Als alle kinderen om je heen je laten merken dat ze je een betweter vinden, je gedachtegang niet kunnen volgen of je grapjes niet snappen, krijg je niet de feedback die je als kind nodig hebt. Hoogbegaafde kinderen krijgen daardoor niet de juiste feedback om een sterk ik-gevoel te ontwikkelen. Als ouder kun je het goede voorbeeld geven door vaker in de ik-persoon te spreken. ‘Zeg niet tegen je kind: “Jij moet naar bed,” maar zeg: “Ik wil dat je naar bed gaat.”

LEES OOK: Dit is wat de tekeningen van je kind over hem vertellen

Non-verbaal gedrag

Wat het gevolg daarvan kan zijn, is een verbale veldslag wanneer je met je kind in discussie gaat. De verbale boodschap moet bovendien kloppen met je non-verbale, want juist hele slimme kinderen zijn vaak meesters in het opvangen van non-verbale boodschappen. Het belangrijkste is dat je je bewust bent van je eigen gedrag en reacties. Je kind leert van wat je als volwassene doet, niet van wat je zegt.

Leren leren

In de jaren die volgden heb ik steeds meer inzicht gekregen in de manier van denken van mijn slimme zoon. Zo snap ik beter waarom hij afhaakt zodra hij iets moet doen wat hij moeilijk vindt. Slimme kinderen krijgen veel positieve feedback voor wat ze goed doen terwijl het hen nauwelijks inspanning kost. Daardoor associëren ze hun eigen slimheid met dat alles makkelijk is. Bovendien hebben ze niet geleerd om te gaan met de frustratie van iets niet kunnen omdat ze zelden hun hersenen echt hoeven te laten kraken. Ze moeten ‘leren leren’.

Iets wat meteen duidelijk werd toen hij op de middelbare school kwam. Verbaasd kwam hij thuis met een 1 voor een proefwerk Nederlands. Toen ik vroeg hoe dat kwam, antwoordde hij stralend dat hij het niet had geleerd. Toen ik vroeg waarom niet, zei hij: ‘maar ik bén toch Nederlands?’ Veel hoogbegaafde kinderen komen op de basisschool heel ver door op hun reeds aanwezige kennis en hun intuïtie af te gaan. Daardoor leren ze niet hoe je moeite moet doen voor iets dat je niet in een keer snapt.

Genoeg uitdaging en oefening nodig

Hoogbegaafdheid is te vergelijken met een aangeboren voetbaltalent. Je moet hard kunnen lopen, een goed balgevoel hebben, lef hebben, goed kunnen samenwerken en je moet het vooral leuk vinden en heel veel oefenen. Als je met een groot voetbaltalent wordt geboren, wordt je nooit een tweede Cruijff als je geen bal aanraakt.

Hetzelfde geldt voor slimme kinderen. Alleen slim zijn is niet genoeg om je hersencapaciteit te ontwikkelen. Je moet oefenen, uitgedaagd worden en beloond worden om je prestaties wanneer je er je best voor hebt gedaan. Zeggen: ‘wat ben je slim’ is net zo’n loos compliment als tegen een goede voetballer zeggen: ‘wat kun je hard rennen.’

Stel je kind eerder voor om samen iets te doen wat jullie nog nooit hebben gedaan. Brood bakken bijvoorbeeld of samen een hele moeilijke puzzel maken. Omdat alle kinderen moeten leren dat je soms je best moet doen en dat het niet erg is als het mislukt. Wie een hoogbegaafd kind een plezier wil doen, zorgt ervoor dat het genoeg wordt uitgedaagd, niet als een wonderkind wordt behandeld en vooral leert omgaan met frustratie. Zoals iedereen leer je het meest van je fouten. Alleen hele slimme kinderen zijn zo slim dat ze die fouten heel lang kunnen vermijden. En dat is weer niet zo slim ;-).

Manon Sikkel is psycholoog, journalist, kinderboekenschrijver en heeft zelf vier kinderen.

Vertel je kind dus niet hoe goed en slim hij is, maar complimenteer ‘m op deze manier.

Reageer op artikel:
Help, mijn kind is hoogbegaafd: zo ga je daarmee om
Sluiten