Hoe leg je je kinderen uit wat herdenken is? Famme’s Nienke schreef er dit gedichtje over

herdenk jij ook op 4 mei?

Kids

Famme’s Nienke liep met haar dochters door de stad, toen haar dochters stuitten op een zogenaamde stolpersteine of struikelsteen. Stenen, die zijn neergelegd om de herinnering aan de slachtoffers van het nazi-regime levend te houden. Herdenken op 4 mei is onderdeel van ons leven. Of je nu 5 of 50 bent. En daar schreef Nienke dit prachtige gedichtje hieronder over.

Herdenken

Herdenken door de ogen van mijn vijfjarige dochters, een generatie die verder van de oorlog afstaat dan ooit. Natuurlijk begrijpen zij het begrip ‘herdenken’ nog niet, begrijpen ze het begrip oorlog nog niet, of de haat die tot massamoord kan leiden. Voor het meeste onrecht in deze wereld zijn ze simpelweg nog te klein. Gelukkig maar, konden we de wereld allemaal nog maar met jeugdige onschuld en overmoed tegemoet treden.

Omdat herdenken onderdeel hoort te zijn van ons leven. Of je nu 5 of 50 bent

Voor een vrije toekomst

Maar dat betekent niet dat herdenken niet belangrijk is voor kinderen. Dat betekent niet dat het niet nodig is om met kinderen over verleden en heden te praten. Zodat ze begrijpen waarom we op 4 mei allemaal 2 minuten stil zijn. Dat we moeten stilstaan bij het verleden om ervan te kunnen leren. Dat we ons altijd zullen moeten blijven inzetten om racisme te bestrijden. Discriminatie. Zodat verschrikkingen uit het verleden onze kinderen bespaard zullen blijven en zodat hun toekomst getekend zal worden door vrijheid en vrije keuzes.

Stilstaan

Een paar weken geleden was ik met mijn dochters in de stad. Terwijl ik met een to-do-list van hier-tot-Tokio in gedachten de stad doorrende, stonden mijn dochters zoals altijd stil bij elke etalage die we passeerden. Geïrriteerd maande ik ze door te lopen, mijn haast te begrijpen en niet steeds stil te blijven staan. Dat deden ze tot een bepaald moment. Een moment dat het – druk of niet – heel erg waard was om even bij stil te staan. Het moment dat mijn dochters een zogenaamde struikelsteen zagen en op hun knieën gezeten de in die steen geslagen namen begonnen te spellen. Over dat moment gaat onderstaand gedichtje. Over herdenken door de ogen van mijn vijfjarige dochters. En ook over dat herdenken onderdeel hoort te zijn van ons leven. Of je nu 5 of 50 bent.

ISAAC

Gehaast, zoals gebruikelijk
loop ik met mijn dochters door de stad,
‘mama, mama, kijk eens hier,’
‘mama, mama, wat is dat?’

‘Wat is er nu weer?’ spreekt mijn irritatie
‘wat is er nu weer? We moeten door’,
‘mama, mama, kom nu kijken’
roepen mijn dochters dan in koor.

Op de stoep voor een oud pand
staan ze samen even stil,
hun vingers wijzen, hun monden roepen
of ik even komen wil.

I-S-A-A-C spelt mijn dochter
net als zij vijf jaar,
‘wie is die Isaac mama?
waarom staat zijn naam daar?’

‘Die Isaac mama, is die nu dood?
staat zijn naam daarom op die steen?
Waar was zijn papa dan, zijn mama dan,
overleed hij helemaal alleen?’

‘Niet alleen,’ antwoord ik nu kalm
me schuldig voelend over mijn ge-ren,
‘zijn papa, mama en grote zus
waren op die dag bij hem.’

‘Kijk hun namen, lees ze maar eens
hun namen staan er niet voor niets,
zolang wij hun namen spellen
betekent hun dood tenminste iets.

Zolang wij zijn naam blijven noemen
leeft Isaac in onze gedachten door,
soms moeten we struikelen en stilstaan
daar is echt een goede reden voor.’

‘Maar als ik struikel, zal ik vallen’
mijn dochter kijk me geschrokken aan,
‘het gaat er juist om dat je niet zal vallen
dat je wel struikelt, maar toch blijft staan.’

Het gaat erom dat je nooit zal vallen
voor haat, voor onrecht, een muur of grens,
en dat je zo sterk mogelijk moet zijn,
op moet komen voor een kwetsbaar medemens.

Zolang wij over Isaac blijven praten
precies zoals wij dat nu doen,
zolang wij Isaac niet vergeten
Blijft zijn dood er ook toedoen.

Dat noemen we herdenken
dan noemen we zijn naam,
zodat Isaac en alle anderen
niet voor niets zijn doodgegaan.

‘Mama, als we vanavond naar de sterren zwaaien
denk je dat Isaac ons dan ziet?
Misschien kunnen we ook heel hard roepen:
Isaac, we vergeten je niet.’

Met een glimlach en gepaste haast
zetten we ons drukke leven dan weer door,
Niet anders hoor, maar toch…
nét wat bewuster dan ervoor.

Herdenk jij morgen ook? Op 4 mei gaan al onze websites tijdens de dodenherdenking 2 minuten op zwart. Want herdenken is niet alleen stil zijn maar ook: stil zijn in je hoofd.