Wat vieren we eigenlijk met Sinterklaas?

Maaike Kooijman 29 nov 2018 Kids

Sinterklaas is al aardig wat jaren hetzelfde: met de intocht, het Sinterklaasjournaal, je schoen zetten en Pakjesavond. Maar waarom is 5 december eigenlijk zo belangrijk geworden, en waar komen die tradities uit voort? Tijd voor een geschiedenislesje in Sinterklaas-sferen.

In de Middeleeuwen betekende Sinterklaas iets heel anders voor katholieken dan nu. Bijna iedereen was gelovig, en dat had grote invloed op alle aspecten van het leven. Ondanks dat veel mensen arm waren, geloofden ze dat het leven in de hemel beter zou zijn. Ze hadden door het jaar heen verschillende rituelen, die bijvoorbeeld te maken hadden met de oogst, voortplanting en dus heiligen.

LEES OOK: Aftellen maar! Famme’s printbare Sinterklaas-aftelkalender maakt dat net iets leuker

Op 1 november was (en is) het bijvoorbeeld Allerheiligen, een dag waarom mensen heiligen opriepen om zich over de zielen van overleden mensen te ontfermen. Allerzielen valt een dag later: dat was de dag waarop mensen afscheid namen van overledenen en baden voor hun ‘zielenheil’. Dit zou de dag zijn dat de zielen die zich tot dan toe in het vagevuur bevonden, op weg zouden gaan naar het hiernamaals.

Met Sinterklaas op weg naar de hemel

We horen je denken: wat is de rol van Sinterklaas daar dan in? Nou, Sint Nicolaas was één van de heiligen die vanuit de hemel zou komen om de zielen op te halen en te begeleiden naar de hemel. Ook toen al waren er voorlopers van de latere Zwarte Pieten: dat waren zielen die hun plek in de hemel nog moesten verdienen door de heilige te helpen. In dit katholieke verhaal zijn Pieten dan ook zwartgeblakerd door het vagevuur. Overigens kwam ook de duivel uit de hel om de ‘afgekeurde zielen’ mee te nemen.

Die weg naar het hiernamaals duurde vrij lang: pas met Kerst, bijna twee maanden later, werden de zielen geheiligd en pas met Driekoningen wordt gevierd dat de heiliging is voltooid. Van oorsprong heeft Sinterklaas dan ook weinig met 5 of 6 december te maken.

Brenger van geschenken

Hoewel Sinterklaas oorspronkelijk dus geen cadeautjes gaf – afgezien van hulp bij de heiliging – veranderde dat in de eeuwen daarna. De heilige werd toen steeds meer een brenger van geschenken. Kinderen kregen uiteraard alleen cadeautjes als ze braaf waren geweest; de rest kreeg straf.

LEES OOK: Dit wil ik mijn dochtertje meegeven over Sinterklaas vieren

Wel was het nog steeds een erg gelovig feest. Het kruis op de mijter en de roede van Piet staan bijvoorbeeld voor ‘geloof en tucht’. In het begin was het dan ook een openbaar kerkelijk feest; toen de protestantse kerk cadeaus ging verbieden, werd het echter steeds meer binnen families gevierd. Sinterklaas kwam bovendien ineens uit Spanje, toen natuurlijk een invloedrijk katholiek land. In die tijd veranderden veel gebruiken omdat niet meer geloofd werd in het vagevuur en de hel, en omdat sommige gebruiken werden verboden door calvinisten.

Natuurlijk is Sinterklaas in de eeuwen daarna nog veel meer veranderd; steeds minder gelovig en meer ter vermaak. Toch is het best interessant om te weten waar de traditie zijn wortels heeft. Hoor wie klopt daar kinderen!

Laatste reactie
0 reacties totaal
Nog geen reacties
Praat mee op het forum

Bert van Zantwijk

Reageer op artikel:
Wat vieren we eigenlijk met Sinterklaas?
Sluiten