Hoogleraar Micha de Winter over kinderen van nu: ‘Opvoeden ís strijd’

Kids

Er zijn ouders die nooit de strijd aangaan met hun kind. Die elk probleem uit de weg lijken te gaan. Nergens voor nodig zegt de Utrechtse hoogleraar Micha de Winter: ‘Opvoeden is strijd’.

Opvoeden zonder strijd is niet mogelijk, zegt De Winter. Bij een goede opvoeding horen volgens hem wrijving en strijd. Dat vertelde hij ooit tijdens een lezing in Leiden, waar onze Manon Sikkel bij was.

Gebroken

Een halve eeuw geleden vonden pedagogen dat als je wilde dat een kind zich aanpaste aan de samenleving zijn wil ‘gebroken’ moest worden. Daarna volgde de samenleving waarin de vrijheid van het individu centraal stond. De vrije opvoeding waarin je kinderen zo weinig mogelijk moest sturen en zo vrij mogelijk moest laten. Inmiddels hebben we een middenweg gevonden en vinden we dat iedereen moet meedoen in de samenleving, maar dat er ook individuele vrijheid moet bestaan om je eigen keuzes te maken.

Het is goed om kinderen te leren verantwoordelijkheid te dragen

Werden de kinderen in de jaren veertig en vijftig nog met strakke hand geleid, en in de jaren zeventig vrij gelaten, nu is het aan ons de taak om onze kinderen voor te bereiden op een samenleving waarin je vrijheid én verantwoordelijkheden hebt. De Winter: ‘Bij zo’n opvoeding moet er ook een soort van oefenruimte worden gecreëerd, waarin kinderen leren wat het is om verantwoordelijkheid te dragen.’

Oubollig

Volgens hem is het een oubollig principe om een kind vooral niet te veel in de weg te willen staan. Er is heel veel onderzoek gedaan waaruit blijkt dat een kind zich niet helemaal vanzelf ontwikkeld. Dat het geen plantje is dat je alleen maar water hoeft te geven en dat vanzelf groeit. Dat er tegenwoordig zo veel ouders zijn die zich afvragen of hun kind wel normaal is, komt volgens hem omdat er maar heel weinig kinderen gemiddeld zijn.

Opvoeden is weerstand bieden

Bij deze nieuwe tijd hoort volgens de Winter een opvoeding die gericht is op ‘normen en waarden’ en op het vormen van de eigen identiteit. ‘Als wij nieuwe generaties alleen maar zouden doorgeven: ‘Het gaat om jouw belang, het gaat om jouw talent, jij bent belangrijk, het gaat om jouw geluk’, moeten we niet verbaasd zijn dat er burgers ontstaan die vooral dát hebben geleerd. Het gaat dan om hén en alles is op hen gericht. In die zin wordt dat begrip ‘samenleven’ dan wel erg lastig.’

Tegenslag

Opvoeden is weerstand bieden. Natuurlijk is onderhandelen belangrijk, maar bij opvoeden gaat het ook bij verenigen van tegenstrijdige belangen. Het bereidt kinderen voor op de maatschappij waarin ze straks ook moeten onderhandelen, waar ze weerstand en tegenslag tegenkomen. De Winter: ‘Ik spreek wel eens ouders die zeggen: ‘Meneer De Winter, ik heb nooit strijd of wrijving met mijn kinderen.’ Mijn antwoord is dan: ‘misschien bent u wel vergeten om op te voeden, want dat kan helemaal niet’.’

Meer interessante artikelen over opvoeden lezen van psycholoog Manon Sikkel? Dat kan hier.