‘Maar dat kan toch helemaal niet? Antidepressiva slikken als je zwanger bent?’

Redactie 5 mrt 2016 Mind

Blijf ik gezond? Draai ik door in Depressieve Vera? Sta ik straks als een kwijlende zombie met dikke tieten een baby te zogen? Of heb ik dan nog gevoel?

Waar veel vrouwen zich tijdens hun zwangerschap druk maken over of de commode links of rechts moet komen te staan, of Korneel (g)een leuke naam is en of – en zo ja, wanneer dan? – je buik er ooit weer uit gaat zien als voordat er een embryo in huiste, heeft Vera van Zelm andere dingen aan haar hoofd. Vera is 31 (volgende week wordt ze 32, hoera!), stand-up comedian, presentator, video-editor, 26 weken zwanger van een zoontje én zonder medicijnen zwaar depressief.

Voor de duidelijkheid: dat laatste durf ik alleen zo op te schrijven omdat Vera zelf tragikomisch praten over haar depressies tot in de puntjes beheerst. Blijkens de blog die ze bijhoudt sinds ze erachter kwam dat ze in verwachting was.

Want Vera is dus zwanger. En slikt antidepressiva. En niet weinig: ze slikt de maximale dosis. Ho, stop… als je zwanger bent mag je toch helemaal geen antidepressiva slikken?

verawitcolbert

Pop-poli

‘Dat nemen inderdaad veel mensen klakkeloos aan,’ vertelt Vera. Zij wilde het echter uitzoeken en werd door haar psychiater doorverwezen naar de Pop-poli. ‘Die is voor types zoals ik. Vrouwen met een aanleg voor psychische ziektes en een kinderwens. De vraag: als ik zwanger raak, moet ik dan stoppen met mijn pillen? Want dat leek me geen goed plan, om het zacht uit te drukken.’

Ik heb 80 procent kans op een depressie in de zwangerschap als ik stop met antidepressiva. De kans op afwijkingen bij het kind door het slikken van mijn soort antidepressiva tijdens de zwangerschap zijn niet aangetoond, en er zijn wel onderzoeken naar geweest. De gevolgen van een depressieve moeder voor een gezonde hechting van het kind zijn wel bewezen: een depressieve moeder kan slecht tot geen contact maken, en niet zonder meer houden van het kind. Kortom: de gevolgen van het stoppen met de medicijnen zijn negatiever voor mijn ongeboren kind dan de gevolgen van doorslikken.

Dus ik ben blijven slikken. Dit voelde niet echt als een keuze, meer als een voldongen feit. Omdat de depressie in mijn brein huist, denk ik soms dat ik er ergens controle over heb. Elke keer als het misgaat of dreigt mis te gaan, geef ik mezelf de schuld. Maar uit het verleden is duidelijk gebleken: ik heb geen controle. (van: hoeravoorantidepressiva.com)

Grootste misvatting

Dat laatste is volgens Vera de grootste misvatting over depressie: het idee dat iemand er zelf vat op heeft. ‘Omdat dat niet zo is, is stoppen met antidepressiva eigenlijk geen optie.’

Omdat het voor mij zo logisch is om pillen te blijven slikken, ben ik verbaasd over de reacties en zorgelijke blikken die ik krijg als ik meld dat ik aan de antidepressiva ben en zwanger. Met zwangerschap is het net als met voetbal: iedereen denkt het beste te weten hoe het moet. ‘Dan razen die medicijnen toch door je baby?’

Verkeerd gedacht. Als mensen het zouden vragen aan zij die het weten, zouden ze dit niet zeggen, weet Vera. ‘Onlangs is er nog iemand aan de VU gepromoveerd op dit onderwerp – er wordt veel onderzoek naar gedaan. Bottom line: je kunt tijdens je zwangerschap antidepressiva blijven slikken zonder bewezen schadelijke gevolgen voor je kind.’

Klopt, zegt een huisarts die ik ernaar vraag. ‘Maar het hangt wel af van welke antidepressiva je slikt. Er zijn verschillende antidepressiva waarvan bekend is dat er geen bewezen schadelijkheid voor de vrucht is, een aantal waarbij dat wél bewezen is, en ten slotte de typen waarvan we het simpelweg niet weten. De kans op psychische decompensatie – dat een patiënt zich slechter gaat voelen en psychisch achteruitgaat – neemt tijdens een zwangerschap toe. Risico’s verschillen per middel; alleen experts kunnen een juiste afweging maken – dat verschilt immers per individu. Artsen houden het advies van de Pop-poli aan – en maken in overleg met hen een gedegen behandelplan per patiënt. Mocht je antidepressiva slikken en een zwangerschap overwegen, overleg met je huisarts en vraag een pre-conceptioneel advies.’

Vera antidepressiva

Primatour versus Paardenmiddel

Waarom mogen zwangere vrouwen zoveel ogenschijnlijk onschuldige medicijnen niet slikken – en dit ‘paardenmiddel’ wel? Het is niet per se dat die andere medicijnen bewezen schadelijk zijn voor zwangere vrouwen; het is meer dat ze (nog) niet getest zijn. Je gaat immers zwangere vrouwen niet aan dat soort experimenten onderwerpen. Omdat we de gevolgen ervan dus niet kennen, worden ze over het algemeen afgeraden tijdens een zwangerschap.

‘Het medicijn dat ik slik (escitalopram) is wél getest – op vrouwen die tijdens hun zwangerschap wél en niet de medicijnen namen. Het resultaat: tussen hun kinderen bestond op zesjarige leeftijd geen verschil. En ook al beoordeelt de Pop-poli elk geval individueel, wanneer het risico op een depressie te groot is, is antidepressiva (door blijven) slikken tijdens een zwangerschap aan te raden.’

Zwanger zijn voor iemand met mijn aanleg voor depressie voelt toch een beetje als balanceren op het randje van de gekte.

De toekomst

Rond haar veertiende week kreeg ze een terugslag. ‘Ik voelde me ‘doodsig’ worden, bij mij het begin van een depressie. Mijn psychiater vertelde dat je door je zwangerschap meer bloed krijgt, waardoor de medicijndosis relatief lager wordt. Daarom hebben we toen besloten mijn dosis op te hogen – ik slik sindsdien het maximale.’

‘Ik was die eerste tijd heel erg moe, en daar werd ik heel huilerig van. Ik heb mijn werk nu gehalveerd, waardoor ik me minder moe – en dus veel beter voel. Ik vind het nu ook echt leuk dat ik moeder word, zeg maar.’

Waar ze het meest bang voor is? ‘Dat ik een depressieve moeder word. Ik moet goed op blijven letten, onder professionele behandeling blijven en zodra het mis dreigt te gaan, terug naar m’n vaste structuur, rust pakken en genoeg slapen. Mindfulness helpt trouwens ook.’

De vraag die ik toch durfde te stellen

De confronterende vraag die ik Vera toch wil stellen: heb je ooit overwogen om – omwille van de grootste angst die je zelf aangeeft – geen moeder te worden? ‘Toen de klok zeg maar aanging, ben ik eerst naar de Pop-poli gegaan om uit te zoeken wat de mogelijkheden waren en of ik m’n pillen mocht blijven slikken. Toen bleek dat dat het geval was, durfden we het aan.’

‘Voor mijn gevoel kan ik ook echt een veilige basis bieden aan een kind – zeker samen met mijn vriend die al bijna zes jaar de stabiele factor in mijn leven is. Hij is echt stabiel-stabiel, zeg maar. Je kan het ook zo zien: als mijn kind ergens last van krijgt, dan weet ik tenminste wat ik kan doen om hem te helpen.’

Antidepressiva Vera

Ver- en vooroordelen

‘Mensen in mijn directe omgeving veroordelen me niet omdat ik medicijnen blijf slikken. Ik denk dat mensen die dat wél doen, dat vooral uit onwetendheid doen. Zij weten niet hoe het zit, ik wel.’

‘Grappig genoeg weet mijn verloskundige heel gedetailleerd hoe het zit, wat wel en niet mag, per medicijn. Het lijkt me dus dat er heel veel vrouwen zijn die hier tegenaan lopen, anders wist ze dat toch niet allemaal zo gedetailleerd? Maar de eerste reactie van mensen, als ik vertel dat ik nog steeds pillen slik, is steevast: ‘Maar dat kan toch helemaal niet?’

Advies: vraag het de experts

‘Tegen andere meiden en vrouwen die ook antidepressiva slikken en erover nadenken om zwanger te worden maar niet weten hoe dit samengaat met medicijnen: luister vooral niet naar de algemene opvattingen en aannames van ‘mensen op straat’, maar vraag het aan professionals. Zij hebben er verstand van, zijn op de hoogte van de laatste onderzoeken, bekijken jouw specifieke situatie en kunnen op basis daarvan advies geven. Lang niet iedereen die antidepressiva slikt, zit in een professionele omgeving – een huisarts kan immers ook antidepressiva voorschrijven, maar die weet niet altijd hoe het precies zit rondom jouw medicatie en een eventuele zwangerschap.’

De toekomst

‘Het gaat goed met me, ik voel me stukken beter dan een paar weken geleden, zeker nu ik minder werk – hoewel ik dat laatste bij vlagen ook heel frustrerend vind. Maar ik heb er zin in dat-ie er straks is, met een klein balzakje en piemeltje en zo. Ik ben vooral heel erg nieuwsgierig naar ‘m!’

Benieuwd hoe het verhaal verder loopt? Volg Vera, haar zwangerschap en de emotionele rollercoaster die daarbij hoort op haar blog. Voor meer informatie: bekijk de website van de Pop-poli. Reageren kan ook, via onze Facebook

Lees ook : Kinderen erven angsten en depressies van hun ouders >

Reageer op artikel:
‘Maar dat kan toch helemaal niet? Antidepressiva slikken als je zwanger bent?’
Sluiten