Kids 22 jan 2015 Redactie

Pleidooi voor taal en lezen vanaf babyleeftijd

Inge is een taalpurist, al zegt ze zelf. Haar vrienden vinden dat trouwens ook. Dit brengt haar bij haar grote liefde voor mooi taalgebruik. En een goede taalontwikkeling voor haar babydochter. Een pleidooi, perfect getimed tijdens de Nederlandse voorleesdagen.

‘Die is lekkerder,’ zegt Jip.
‘Nee, dit is lekkerder,’ zegt Janneke.
‘Niet alle rooie appeltjes smaken eender.’

Dat staat er, Annie M.G. Schmidt heeft het zelf geschreven. En toch hoor ik mezelf mijn zes maanden oude dochter voorlezen dat ‘niet alle rode appels hetzelfde smaken’. Want ‘eender’ heeft als gangbaar woord sinds de jaren ’50 nogal aan populariteit ingeboet, ‘rooie’ is niet per se hoe ik ‘rode’ zou uitspreken en ‘appeltjes’ hoeven heus niet altijd klein te zijn. Toch?

lezen jip en janneke

Vermoeiende taalpurist?

Vooropgesteld dat ik een liefhebber van taal ben, regelmatig tot irritatie van mensen om me heen die mij een ‘vermoeiende taalpurist’ noemen. Vraag maar aan mijn vriendinnetje uit mijn vroegste jeugd: lieve briefjes kreeg ze met rode pennenstrepen retour. Pijnlijk, ik weet het. Vond zij trouwens ook. Bottom line: ik hecht nogal aan taal en goed gebruik ervan. Wat mijn vriendinnetje vroeger overkwam, gebeurt – zij het iets milder – nog steeds. Zo corrigeer ik mensen wanneer ze ‘vroeger’ zeggen waar het ‘eerder’ had moeten zijn, of wanneer ze ‘hun’ onterecht als onderwerp van een zin gebruiken.

‘Tegen je kind praten is enorm belangrijk voor de taalontwikkeling’ – Heleen van den Berg

Ik ben me goed bewust van het feit dat de taalontwikkeling van mijn dochter al in volle gang is. Kinderen leren tussen hun geboorte en hun vierde jaar een taal begrijpen, spreken en gebruiken – grotendeels op basis van interactie met mensen om ze heen. Kortom: hoe ouders, broers, zussen en mensen uit hun directe omgeving tegen en met ze praten, is bepalend voor de communicatieve vaardigheden van je kind. Hoe je je kind aan het lezen krijgt lees je hier.

Voorlezen

“Tegen je kind praten is enorm belangrijk voor de taalontwikkeling,” aldus Heleen van den Berg, als promovenda verbonden aan de Universiteit van Leiden. Voorlezen speelt daarin een zeer grote rol, aangezien dat een nóg grotere bijdrage levert aan de taalontwikkeling dan de dagelijkse conversaties over eten, drinken en slapen. Dat komt doordat zinnen in boekjes vaak een complexere structuur hebben en de woordenschat gevarieerder is. Zelfs de allersimpelste boekjes met nauwelijks tekst hebben dat effect,’ beschrijft Van den Berg in haar proefschrift.

boek lezen mol pippi
Dit jaar promoveert Van den Berg op onderzoek naar de effecten van BoekStart, een project waarbij heel jonge kinderen voorgelezen worden. Wat bleek? Als ouders onder invloed van BoekStart vroeg beginnen met voorlezen, zijn de positieve effecten op de taalontwikkeling al bij 15 maanden zichtbaar (Zou dit jongetje al vroeg voorgelezen zijn?) De ouders in haar onderzoek waren vóór het kind acht maanden oud was, al begonnen met voorlezen. Kinderen die pas later – of erger: niet – voorgelezen worden, hebben tegen die tijd een beduidend mindere woordenschat dan kinderen die al vanaf heel jong voorgelezen zijn. Deze kloof neemt naarmate de kinderen ouder worden, alleen maar toe.

Over Jip en Janneke die Poppejans uit elkaar trekken

Toch beginnen ouders vaak pas met voorlezen als hun kinderen 2 of 3 jaar oud zijn. Met als belangrijkste reden dat het het eerste jaar ‘saai’ kan zijn om voor te lezen, omdat er weinig interactie is tussen voorlezer en voorgelezene. Van den Berg benadrukt nogmaals hoe belangrijk het is om een vroege start te maken met voorlezen. En dus lees ik mijn dochter voor. Eigenlijk al sinds ze een maand of vijf is. Elke avond drie korte verhaaltjes uit Jip en Janneke. Over Jip die een gek staartje op z’n hoofd heeft, Takkie die geen mandje met eieren kan dragen en over Jip en Janneke die Poppejans uit elkaar trekken als ze niet kunnen kiezen bij wie de pop vanavond mag slapen. En heus niet omdat ik per se wil dat mijn dochter tegen de tijd dat ze 15 maanden is in haar hoofd al complete volzinnen afdraait, maar simpelweg omdat ze het leuk lijkt te vinden om naar m’n stem te luisteren, het een mooi ritueel voor het slapengaan is en omdat ik het zelf leuk vind.

Koedie, koedie

En ja, ook omdat goed voor haar is om, tussen al het koedie-koedie-poepiejoepie-gebrabbel waar we ons de rest van de tijd regelmatig schuldig aan maken, ook (volledige) woorden en zinnen op normale toonhoogte te horen. Weliswaar gemoderniseerd en hier en daar ontdaan van onnodige verkleinwoorden, maar dat terzijde. Zin om te gaan lezen? Dan zijn dit de 40 kinderboeken die iedereen ooit gelezen moet hebben.

NB. Als je besluit een half uur vóór een afspraak op te komen dagen, dan ben je iets ‘eerder’. Als je spreekt over iets wat in je jeugd of lang geleden plaatsvond, dan heb je het over ‘vroeger’.

Hoe denk jij hierover? Vind je het overdreven om al vanaf zo jong bezig te zijn met de taalontwikkeling van je kind, of ben je meer van het credo ‘baat het niet, schaadt het niet?’ Praat mee op Famme.

Ontvang de leukste artikelen in jouw inbox

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang de best gelezen artikelen over je leven als vriendin, partner, moeder en overall powervrouw in je mailbox.

Reageer op artikel:
Pleidooi voor taal en lezen vanaf babyleeftijd
Sluiten