Thuisonderwijs krijgt zo veel weerstand (waarom eigenlijk?)

Kids

Aap, noot, mies, school, huis. De flexibiliteit van thuisonderwijs sluit bijzonder goed aan bij de huidige tijdgeest. Waarom leidt het dan tot zoveel (politieke) weerstand?

Vorige week schreven we over de 13-jarige autistische jongen Pepeijn die via het reguliere onderwijs zijn VMBO-diploma niet kan halen. Met als ‘oplossing’ dat zijn ouders hem de komende zeven jaar tijdens een wereldreis via thuisonderwijs alsnog gaan proberen te laten slagen voor zijn eindexamen.

Heikel punt

Thuisonderwijs blijft een heikel punt in Nederland. Staatssecretaris Dekker stuurde in juli 2013 een brief naar de Tweede Kamer waarin hij pleit voor afschaffing ervan. De Tweede Kamer vond dat tijdens een debat (in september 2014) veel te ver gaan. Voor- en tegenstanders blijven in een felle discussie verwoed.

Famme duikt in de wereld die thuisonderwijs heet en vraagt een expert en een thuisonderwijsmoeder: wat houdt thuisonderwijs precies in, waarom kiezen ouders ervoor en wat zijn de voor- en nadelen?

Raadsel

“In het buitenland is thuisonderwijs een gewaardeerde en geaccepteerde vorm van onderwijs. In Nederland niet.” Dat dat zo is, blijft een raadsel voor Suzan Put, persvoorlichtster van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (NVvTO), zelf ook thuisonderwijsmoeder. In Nederland krijgen naar schatting zo’n 400 kinderen thuisonderwijs.

De wet

Dat dit aantal zo bescheiden is, heeft volgens Put alles te maken met de Nederlandse wet die alleen bij hoge uitzondering thuisonderwijs toestaat. Alleen ‘op grond van hun levensovertuiging’ kunnen ouders vrijstelling van regulier onderwijs aanvragen. Met andere woorden: als er geen school in de buurt is die past bij jouw religie of levensovertuiging, kom je in aanmerking voor vrijstelling. “Ouders die op grond van pedagogische opvattingen thuisonderwijs willen geven, vangen bot,” legt Put uit.

Verkeerd beeld

‘Onbekend maakt onbemind’ – daar ligt volgens haar het grootste probleem. “Ouders kennen thuisonderwijs niet en vinden het maar vreemd om je kinderen niet naar school te laten gaan. Veel mensen denken dat thuisonderwijs inhoudt dat kinderen de hele dag binnen aan de keukentafel zitten, geen andere kinderen zien en dat thuisonderwijs daardoor een geïsoleerd gebeuren is. Een totaal verkeerd beeld.”

Je kunt het onderwijs op elk kind afstemmen. ‘Wat voor Tim heel goed werkte, slaat bij Lisa lang niet altijd aan’ – Nadine


Dat ervaart ook Nadine, 36-jarige moeder van Tim (10), Lisa (7) en Madison (4). Haar kinderen hebben nooit op een gewone school gezeten, maar krijgen vanaf het eerste uur thuisonderwijs van Nadine. Aangevuld door haar man die drie dagen per week thuis is. “Ik ervaar thuisonderwijs als iets ontzettend leuks – het is enorm bijzonder om alle ontwikkelingen van je kinderen van dichtbij mee te maken. Plus: je kunt het onderwijs op elk kind afstemmen. Dat zie ik op een reguliere school met grotere klassen niet gebeuren. Wat voor Tim heel goed werkte, slaat bij Lisa lang niet altijd aan. Dan pakken we het met haar anders aan. Die flexibiliteit is fantastisch.”

Politiek blokkeert thuisonderwijs

Volgens Put blokkeert politieke durf de weg naar toegankelijk thuisonderwijs. “In Den Haag zijn ze bang dat het aantal kinderen dat thuisonderwijs krijgt, flink zal groeien. Een gemiste kans, want Put noemt het een ‘innovatieve vorm van onderwijs die enorm goed bij deze tijd past’. Maar ja, als thuisonderwijs voor iedereen mogelijk zou zijn, zou dan het toezicht en de kwaliteitscontrole ervan dan niet bij de politiek komen te liggen? En dat kost tijd, geld en mankracht, toch? Dat zou de Haagse terughoudendheid kunnen verklaren.

‘De politiek schaft thuisonderwijs het liefst helemaal af’

Volgens Put hoeft dat niet nodig te zijn. “Ook zonder toezicht vanuit de Overheid gaat het nu goed, kijk maar naar het meest recente onderzoek,” zegt ze. Ouders doen zelf veel aan kwaliteitsbevordering. Er zijn verschillende betaalbare, lichte vormen van toezicht mogelijk. Een alternatief is om het door een onafhankelijke commissie te laten uitvoeren die een keurmerk afgeeft.” Hoe het ook zij, de politiek houdt vast aan haar strikte beleid.

Helemaal afschaffen?

Als het aan staatssecretaris Dekker ligt, wordt thuisonderwijs helemaal afgeschaft en vervangen door ‘afstandsonderwijs’. Dan kun je nog wel thuis lesgeven aan je kinderen, maar dan onder het ‘dak’ van een school. Dat wil zeggen dat je het curriculum van een reguliere school aanhoudt en de verantwoordelijkheid voor de inhoud van de lessen ook bij deze school ligt. “Geen optie,” vindt Put. “Thuisonderwijs wordt juist gegeven door ouders die zelf verantwoordelijk willen zijn voor de inhoud van het lesprogramma en hun kinderen onderwijs op maat willen bieden – dát is de essentie van thuisonderwijs.” Een adviesbureau onderzoekt op dit moment in opdracht van de staatssecretaris de mogelijkheden. Voor de zomer zal de politiek opnieuw in debat gaan.”

Grootste misvatting

Thuisonderwijsmama Nadine: “De grootste misvatting is echt dat mensen denken dat thuisonderwijs altijd thuis plaatsvindt. De meeste thuisonderwijzers die ik ken gaan er juist heel veel op uit, naar musea, de stad of de natuur in.” Put vult aan: “Er is een netwerk van thuisonderwijsgezinnen met zeer diverse achtergronden die samen sociale- en leeractiviteiten organiseren. Zo krijgen de kinderen de gelegenheid om met leeftijdsgenoten en kinderen met gelijke interessevelden samen te werken.”

Dag momentje-voor-jezelf

Kleeft er dan geen enkel nadeel aan thuisonderwijs? “Jawel,” geeft Nadine toe. “Als thuisonderwijsmoeder heb je veel minder vrije tijd. En hoezeer ik ook geniet van de tijd met de kinderen, een momentje-voor-jezelf kan ook best fijn zijn. Er zitten dagen tussen dat ik zo’n moment de hele dag niet krijg. Daar moet je wel tegen kunnen.”

Hoogbegaafd of gepest

Die zijn er natuurlijk altijd: kinderen die om een andere reden geen aansluiting vinden bij regulier onderwijs, zoals hoogbegaafde kinderen en kinderen die zich op school niet meer veilig voelen doordat ze bijvoorbeeld gepest worden, een schoolfobie hebben of door een andere psychische of gedragsmatige stoornis beperkt zijn. Zij komen ook in aanmerking voor vrijstelling van regulier onderwijs.

In vrijwel alle andere landen in West-Europa is thuisonderwijs een fundamenteel mensenrecht. Wat vind jij: moet de politiek mensen hierin meer keuzevrijheid geven en zou jij overwegen je kinderen thuisonderwijs te geven? Deel het met ons.

Voor de moeders met jongere kinderen: de ultieme survival gids voor de eerste crèche dag.

Meer leuke content? Like ons op Facebook