Waarom avondmensen niet vroeg kunnen opstaan

Hier heb je je excuusbrief

Persoonlijk

Mijn vriend piekt meestal ‘s avonds na een uur of acht, terwijl ik veruit het meest productief ben in de uren tussen 8 en 12 ‘s morgens. Het irriteert me soms mateloos dat ‘s morgens alles in een tergend langzaam tempo gaat, en dat het ogenschijnlijk simpele ‘Schatje, kan het asjeblieft iets sneller?’ er simpelweg niet in zit.

Die onkunde, sloomheid en/of tijdtechnische voorkeur is niet zozeer onwil, maar een genetisch bepaald gegeven. Dat zeggen althans de makers van dit filmpje van VOX, waarin in een luttele vier minuten uitgelegd wordt hoe elk mens een ‘interne klok’ heeft die bepaalt of je een avond- of een ochtendmens bent. Het zal niemand verbazen dat al die miljoenen verschillende interne horloges logischerwijs niet precies hetzelfde afgesteld staan.

Melatonineshot

De ‘boosdoeners’ heten nucleus suprachiasmaticus; een groep zenuwcellen in je hersenen die op een bepaald tijdstip – zeg rond 21.00u ‘s avonds – melatonine gaan produceren. Daardoor word je slaperig, begin je te gapen en toog je zo rond 23.00u richting bed, om daar pak ‘m beet rond half zeven, zeven uur de volgende dag weer uit te komen. Een paar uur later – meestal rond een uur of tien – ben je op je productiefst, menen de onderzoekers. Voor mij persoonlijk een herkenbaar patroon, behalve dat die melatonine-boost vaak al een uurtje eerder inzet. Soit.

Laat/later chronotype

Nee, dan de vriend. Die heeft als avondmens een later ‘chronotype’, zoals dat heet. Bij dit type kickt de melatonine later in, waardoor ze doorgaans later naar bed gaan en, je voelt ‘m aankomen, ‘s morgens niet al te genegen zijn om (vroeg) hun bed uit te komen. Laat staan dat ze een paar uur later op hun productiefst zijn.

Dagelijkse jetlag

Het feit dat dit soort mensen ondanks hun latere moment van slapen gaan toch vaak ook vroeg hun bed uitstappen (iets met een baan en andere verplichtingen), maakt dat ze doorgaans een “dagelijkse jetlag” ondervinden, aldus VOX. En daardoor in het weekend geneigd zijn meer en langer uit te slapen dan de veel gelijkmatigere ochtendmensen. Ben je lekker klaar mee, zowel zijzelf (slaperig en onproductief op je werk verschijnen wordt doorgaans niet overmatig gewaardeerd), evenals de mensen die ermee moeten leven (‘Schatje, ah toe, gewoon één versnelling harder, toe nou’).

Bron: Mikutas

DNA-variaties

De crux: het zijn variaties in ons DNA die bepalen of iemand een vroeg of laat chronotype heeft (lees: of iemand een ochtend- of avondmens is), zo valt in een recent artikel in het NRC te lezen, evenals het moment waarop het midden van de slaap valt. Daarnaast spelen ook leeftijd en geslacht een rol.

De hamvraag…

Luidt wat mij betreft of je dit genetische chronotype kan manipuleren? Jammer genoeg geeft het artikel daar niet direct antwoord op, hoewel het gegeven dat het in je DNA besloten ligt, erop duidt dat dat allesbehalve makkelijk is. Immers, wie nog niet moe is, zal niet al te gemakkelijk in slaap vallen, zo lijkt de logische redenering. En de knop ‘melatonine aan’ heb ik tot op heden op het lichaam van mijn vriend nog nergens kunnen ontdekken.

Meer begrip hebben voor avondmensen

Wat VOX met het filmpje vooral wil duidelijk maken, is dat avondmensen niet per definitie allemaal lui zijn of bewust voor hun routine en levensstijl kiezen. Nee, beweren de onderzoekers, avondmensen worden vooral verkeerd begrepen –vooral door hun ‘tegenstanders’: de ochtendmensen. Ze kunnen er zelf niks aan doen, snap dat dan, het is hun DNA.

Ik begin inmiddels te denken dat mijn vriend het filmpje gemaakt heeft, maar dat terzijde.

Ben jij een ochtend of een -avondmens? Dat willen we graag hier weten!

Trouwens! Neem jij wel eens melatonine? Dan moet je dit even lezen>

Meer leuke content? Like ons op Facebook