Conscious Discipline: voor de ouder die af en toe tegen zichzelf aanloopt

Redactie 15 dec 2016 Kids

Verschillende opvoedkundige programma’s richten zich op kinderen: hoe je het ‘best’ tegen ze kan praten, wat je vooral (niet) moet doen om ze te stimuleren in hun ontwikkeling – op zo’n manier dat het er thuis zo gezellig en harmonieus mogelijk aan toegaat. Dat is ook het doel van ‘Conscious Discipline’, maar deze aanpak richt zich in eerste instantie op ouders.

Hoe zij (wij) hun gedrag en reactie kunnen veranderen vormt een van de belangrijkste uitgangspunten van de methode.

Controlfeak

Ik loop als moeder van een 2,5 jarige peuter in bezit van eigen mening af en toe tegen obstakels aan. En ondanks dat ik geen psychologie gestudeerd heb, ken ik mezelf goed genoeg om te weten dat het vooral mijn eigen valkuilen zijn waar ik tegen op bots. Iets over weinig geduld hebben en een lichtelijke, niet altijd even flexibele controlfreak zijn. Kortom: soms zie ik mezelf stoeien en vraag ik me af: wat doe ik verkeerd?

LEES OOK: Is dit dan dé oplossing voor jouw ruziënde kinderen?

Dat kan anders

Moeder S. heeft een dochter (Puck) die elke avond steevast weigert uit bad te komen. Elke avond gaat ze de strijd aan: ‘Puck, kom nú uit bad’. Nu, nu, nu!’ Het helpt niet, Puck blijft zitten. Het mondt elke avond uit in frustraties, geschreeuw, gehuil en uiteindelijk wordt Puck bruut uit bad getild.

Dat kan anders, vinden Daniela Koele en Henneke Aal, beiden Conscious Discipline-trainers. Als Pucks moeder haar in plaats van te gebieden ‘nu uit bad te komen’, twee positieve keuzes aanreikt, krijg je een heel ander scenario. ‘Puck, wil je je met de rode of de groene handdoek afdrogen?’ Het bleek een simpele, maar o zo effectieve oplossing voor moeder S.

‘Pas als je als ouder jezelf en je emoties kunt reguleren, kun je dat ook bij je kind doen’

Drie staten van bewustzijn

Conscious Discipline gaat uit van het ‘slimme brein’ dat drie staten van bewustzijn kent, van waaruit gereageerd wordt.

1. Overlevingsstaat
De zogenaamde ‘rode’ staat’, waarin je alleen maar kan vechten, vluchten vechten, vluchten en/of bevriezen. Het is de staat van waaruit kinderen toegeschreeuwd of zelfs geslagen worden. Alles waar je in de rode staat behoefte aan hebt, is veiligheid. Dat geldt ook voor een kind dat zich in de rode staat bevindt, die wil vooral antwoord op de vraag: ‘ben ik veilig?’

2. Emotionele staat
En de ‘blauwe’ staat, waarbij je brein je vaardigheden als schelden, schreeuwen en manipuleren ter beschikking stelt. Het is de staat waarin ouders dingen doen voordat ze er (goed) over nagedacht hebben. De meeste ouders die in een conflict met hun kinderen zijn, zitten in deze staat. Kinderen in de blauwe staat vragen zich vooral af: ‘hou je wel van me?’

3. Leidinggevende staat
De ‘groene’ staat. Feitelijk gezegd is dit de ultieme gemoedstoestand: wanneer iedereen op de wereld zich continu in deze staat zou bevinden, zou de wereld een stuk mooier zijn. De groene staat is die waarin de prefrontale cortex de overhand heeft, en je derhalve toegang hebt tot een heleboel fijne, praktische vaardigheden waaronder empathie, flexibiliteit, efficiëntie, een goed geheugen.

LEES OOK: Mindful opvoeden, zo doe je dat

Trek je kind mee naar het groene

Het uitgangspunt is dat, om een conflict aan te kunnen gaan en op te kunnen lossen, zowel moeder als kind zich in de groene staat moeten bevinden. Vaak gaat dit van rood, naar blauw, naar groen. Door te begrijpen hoe je daar komt – eerst als ouder en vervolgens je kind daarin ‘meetrekken’ – kun je wezenlijk anders (leren) reageren en ander gedrag (leren) vertonen.

Daniela: ‘Ouders zijn vaak geneigd een kind te corrigeren wanneer het nog in de blauwe fase zit. Een kind dat boos is en duwt, zit duidelijk nog niet in de groene fase – maar ergens in het blauwe, of wellicht zelfs in het rode. In die fase heeft het geen enkele zin om het kind te vragen ‘waarom hij duwt’ en te vertellen dat ‘hij toch weet dat hij niet mag duwen!’ Een kind in de blauwe staat kan je niet horen, en zal dus niet in staat zijn zijn gedrag aan te passen, laat staan een nieuwe vaardigheid aan te leren. Dat kan alleen in de groene staat.’

Hoe kom je daar?

Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door middel van ademhalingsoefeningen kun je je lichaam en brein kalmeren, of door te spiegelen wat je ziet, voelt en hoort. ‘Je lijkt me nogal boos. Er moet vast iets gebeurd zijn. Je hoopte dat je nog langer tv mocht kijken en niet nu al naar bed hoefde.’ Uiteindelijk heeft het veel te maken met het kind het gevoel te geven dat het gezien en gewaardeerd wordt, en met écht onderling contact. Het gaat daarbij uit van zeven pijlers, waar in de trainingen uitvoerig aandacht aan besteed wordt.

Een viertal Conscious Discipline tips en tricks

1. Maak écht contact
Echt contact heeft vier ingrediënten: oogcontact, fysiek contact (aanraking), in het hier en nu zijn en – als het kan – een vleugje humor. Eenmaal in conflict met hun kind, beseffen ouders vaak dat ze geen echt contact met het kind hebben. Alleen al oogcontact en echt in het moment aanwezig zijn is al zo belangrijk.

2. Geef effectieve complimenten
Effectief complimenten geven is niet hetzelfde als zeggen dat je kind iets heel goed gedaan heeft. ‘Wat knap van je!’ zeggen wanneer een kind bijvoorbeeld zelf van de glijbaan gegaan is, is eigenlijk een oordeel, meent Henneke. ‘Als je je kind op die manier complimenteert, zal het altijd op zoek blijven gaan naar die bevestiging, dus dat zijn al die kinderen die bovenaan de glijbaan heel hard ‘mama, kijk!’ roepen. Beter is het om letterlijk te beschrijven wat je hebt gezien dat je kind gedaan heeft, en dat te bejubelen. Je bent helemaal alleen naar boven geklommen, toen ben je gaan zitten en ben je helemaal zelf naar beneden gegleden: het is je gelukt! Daardoor krijgt het brein van je kind een serotonineboost, waardoor het zelfvertrouwen acuut groeit. Het gevolg: je kind heeft minder behoefte aan bevestiging (dus minder ‘mama, kijk!’).’

3. Vermijd NIET-taal
Ouders communiceren vaak in de NIET-taal: ‘NIET op de bank springen! NIET rennen in de kamer!’ Liever zeg je: ‘kom naast me zitten op de bank.’ Of: ‘rennen en springen doen we in de tuin en op de trampoline.’ Kinderen tot zeven jaar denken in beelden; als jij continu zegt dat ze niet op de bank mogen springen, denken ze alleen maar aan de bank en springen.

4. Verleg de focus (aandacht op helpen leidt tot meer behulpzaamheid)
Als een kind iets ‘fout’ gedaan heeft – zoals een ander kind een duw geven bijvoorbeeld – zijn ouders nogal eens geneigd hem of haar op een stoel te zetten onder het mom: ‘ga hier maar eens zitten nadenken over wat je fout gedaan hebt’. Beter is het om hem of haar de opdracht te geven: ‘ga hier maar eens zitten nadenken over wat je nu zou kunnen doen om te helpen.

Meer over Conscious Discipline

Conscious Discipline is een opvoedprogramma/sociaal emotionele methode dat exact twintig jaar geleden in Amerika het levenslicht zag. En sinds vijf jaar ook in Nederland langzaam steeds bekender wordt, met dank aan onder andere Daniela Koele en Henneke Aal. Daniela, van oorsprong journaliste, maakte in 2009 tijdens een bezoek aan Amerika voor het eerst kennis met de methode en haalde deze naar Nederland. Samen met Henneke, klinisch pedagoog en integratief kindertherapeut, bieden ze trainingen op verschillende plekken in Nederland aan, voor ouders van kinderen van gemiddeld 2 tot 18 jaar.

Meer informatie vind je op de website van Conscious Discipline.

Een andere opvoedmethode is How2Talk2Kids. Famme volgde de cursus en leerde daar dat straffen niet werkt, maar dit wel.

Reageer op artikel:
Conscious Discipline: voor de ouder die af en toe tegen zichzelf aanloopt
Sluiten