Wanneer weet je of je kind links- of rechtshandig is?

‘De meest getalenteerde mensen in de wereld zijn linkshandig’

Kids

Ooit interviewde ik een CEO van een groot bedrijf die tijdens ons gesprek de imposante, tamelijk onbescheiden woorden sprak: ‘Ik ben linkshandig. De meest getalenteerde mensen in deze wereld zijn of waren dat ook.’ Hij noemde referenten als Bill Gates, Napoleon, Martin Luther King, Oprah Winfrey, Buzz Aldrin, Barack Obama en nog een paar andere inspirerende mensen. Ik heb zijn uitspraak tot op de dag van vandaag onthouden.

De vader van mijn dochter is linkshandig, evenals het overgrote deel van zijn familie. Bij mij is alleen mijn vader een linkshander. Met die erfelijke stamboom in mijn achterhoofd, ben ik benieuwd wat haar kansen zijn op een linker- of rechtervoorkeurshand.

De hamvraag: wanneer weet je of je kind links- of rechtshandig is?

Die wijsheid openbaart zich meestal ergens tussen hun tweede en derde levensjaar, hoewel er ook kinderen zijn die al eerder of juist later een voorkeur voor één hand laten zien. Zo zijn er baby’s van acht maanden die voorwerpen praktisch altijd met dezelfde hand oppakken, net als dat er kinderen zijn die pas echt voor een hand ‘kiezen’ als ze vijf, zes jaar oud zijn en voor het eerst leren schrijven. Let wel: baby’s tot ongeveer één jaar experimenteren meestal met beide handen. En ook: een kind dat op 3-jarige leeftijd vrijwel alles met links doet, kan twee jaar later alsnog voor rechts ‘kiezen’.

Binnen de wetenschap bestaat onduidelijkheid – en daardoor de nodige discussie – over de ‘totstandkoming’ van een links- of rechtshandig kind. Duidelijk is dat de voorkeurshand wordt bepaald door twee factoren: het zenuwstelsel en genetica, waarbij de genetische invloed significant groter is dan die van het zenuwstelsel. De genetische impact wordt onder andere bepaald door het zogeheten PCSK6-gen, maar is eigenlijk een combinatie van genetische omstandigheden. Puur het wel of niet hebben van het gen bepaalt namelijk niet direct de handvoorkeur, maar dat hangt van meerdere (genetische) zaken af. Volgen we het nog?

Bron: Tumblr

Enkele genetische redeneringen

– Als één van de ouders linkshandig is, is de kans groter dat het kind dat ook is;
– Als allebei de ouders linkshandig zijn, wordt die kans nog eens aanzienlijk vergroot (40-60 procent op een linkshandig kind);
– Als tenminste één van de grootouders aan beide kanten linkshandig is, is er meer kans op een linkshandig kind.

Zoveel mensen, zoveel handen, zoveel onderzoeken, zoveel resultaten, zoveel conclusies. En minstens zoveel mitsen en maren, ziehier:
– Het is níet zo dat als beide ouders linkshandig zijn, hun kind dat per definitie ook is;
– Als een rechtshander en een linkshander een kind krijgen, is de kans op een linkshandig kind twee keer groter dan als beide ouders rechtshandig zouden zijn;
– Anderzijds: als twee rechtshandigen een kind krijgen, is de kans dat zij samen een linkshandig kind krijgen ongeveer 10 procent.
– Het komt ook voor dat twee linkshanders een rechtshandig kind krijgen, net als dat volbloed rechtshanders ook linkshandige kinderen kunnen voortbrengen. En we noemen het: toevalstreffers.

Een linkshander tot rechtshander ‘maken’

Interessant: de opa en tante van mijn dochter zijn rechts ‘gemaakt’. In de categorie ‘andere tijden’: haar opa (bouwjaren ’40) en tante (bouwjaren ’70) leefden in een wereld die grotendeels ingericht was op rechtshandigen. Scharen, telefoons, naaimachines en andere attributen waren voor rechtshanders makkelijker te bedienen. Rechts zijn gold bovendien als ‘correcter’ en de norm – waarom schudden we anders de rechterhand bij een ontmoeting? Daarom hadden ouders vaak de neiging om, als ze zagen dat een kind duidelijk naar links neigde, gebruik van de rechterhand nadrukkelijk te stimuleren. Voor mensen die nu denken: ‘goh, interessant, moeten we ook niet…?’, zeggen de experts daar meteen achteraan: ‘niet doen, een linkshandig kind rechts proberen te maken is nergens voor nodig’.

Wist je dat bij een tweeling de één vaak links- en de ander rechtshandig is? Lees hier nog meer leuke feitjes over tweelingen >