Zeg niet: ‘Wat ben je toch slim!’, maar complimenteer je kind op deze manier

Deel 3 van de workshop How2Talk2Kids

Kids

Vaste Famme-lezers weten misschien nog wel dat ik de ‘How2Talk2Kids – Effectief communiceren met kinderen’-cursus volg. Afgelopen week was het tijd voor deel drie van deze mini-workshop. Die ging over het complimenteren van je kinderen. Denk je: oh, dat doe ik al volop! Lees dan vooral even verder (ook als je geen complimentjes uitdeelt trouwens).

Natuurlijk geef ik mijn kinderen complimentjes. Als mijn jongste thuiskomt met een mooie tekening of als mijn oudste een Cito-toets goed heeft gemaakt. ‘Wat een mooie tekening!’ of ‘Wat knap dat jij die toets zo goed hebt gemaakt’. Waarschijnlijk heb jij ook regelmatig dit soort dingen tegen je kind gezegd. Heb je er ooit bij stilgestaan dat je met dit soort complimenten misschien wel meer kwaad dan goed kunt doen?

LEES OOK: En bedankt… 22 complimenten waardoor jij je méga ongemakkelijk voelt

Onverwachte reacties

Ik had ook geen idee tot deel drie van de How2Talk2Kids-workshop, waarin onder meer het onderwerp ‘behulpzaam prijzen’ wordt behandeld. Trainer Wieke Sieverts legt uit: ‘Soms kan het best bedoelde compliment zorgen voor een onverwachte reactie. Als een vriendin zegt: ‘Je bent een geweldige kok!’ nadat jij net een kant-en-klare saus over de pasta hebt gegooid, kun je denken dat ze liegt of geen verstand van koken heeft.

Een collega die je complimenteert met je look (‘Jij ziet er altijd zo stylish uit!’), kan ervoor zorgen dat je druk voelt om ergens aan te moeten voldoen: ‘Wat moet ik nu morgen aandoen om er weer zo goed uit te zien?’. Ook kan een compliment aanvoelen als manipulatie: ‘Wil deze persoon iets van me?’

Nadruk op de inspanning

Dat werkt eigenlijk ook zo bij kinderen. Carol Dweck, een gerenommeerde Amerikaanse onderzoekster, meent naar aanleiding van onderzoek dat bij het prijzen van kinderen de nadruk op de inspanning moet liggen en niet op het intellect. Als een kind te vaak hoort hoe slim, knap en bijzonder hij is, kan dat heel verkeerd uitpakken. Als je complimentjes geeft over dingen waar je kind niet écht moeite voor hoeft te doen (slim zijn, mooi kunnen schrijven, goed kunnen lezen, etc.) denkt je kind eerder dat het ‘wel goed is zo’ en zal het minder moeite doen om beter te worden. Terwijl kinderen die worden geprezen om hun inzet, snappen dat ze door hard werken hun prestatie kunnen verbeteren en dat intelligentie iets is waarover je controle hebt.

Filmpje

In dit grappige filmpje wordt het wetenschappelijk onderzoek toegelicht dat Carol Dweck uitvoerde:

Beschrijf wat je ziet

Wat wij ouders moeten leren is ‘behulpzaam prijzen’. Hoe dat werkt? De ouder beschrijft wat hij ziet of voelt. Vervolgens hoort het kind zijn prestatie beschreven worden en gaat daardoor vaak zichzelf prijzen. Wieke: ‘Als je kind zijn kamer heeft opgeruimd, zeg je waarschijnlijk: ‘Wat goed van je, je hebt je kamer opgeruimd!’ Je kind zal dan iets kunnen denken als: ‘Valt best mee. Ik heb wat speelgoed onder m’n bed geschoven.’ Maar als je beschrijft wat je ziet of voelt, krijg je dit: ‘Jij hebt veel gedaan! Alle boeken staan weer in de kast, de knuffels staan op hun plank, je bed is opgedekt en je kleren hangen in de kast. Dat is wat ik noem je kamer opruimen!’ Je kind denkt nu waarschijnlijk: ‘Ik weet echt wel hoe ik moet opruimen’. Dus inderdaad: je kind complimenteert zichzelf!’

Gedrag samenvatten

Een manier om beschrijvend te prijzen is om één of twee woorden toe te voegen aan de verrichtingen die je hebt beschreven en die het goede gedrag van je kind samenvatten. Wieke: ‘Je moet een woord vinden waarmee het kind iets kan zeggen over zichzelf. Het moet iets nieuws zijn waarmee hij op een andere manier naar zichzelf kan kijken.’ En dat is eigenlijk vrij makkelijk. Je moet kijken, luisteren, opmerken en dan hardop zeggen wat je ziet en voelt. Bijvoorbeeld: ‘Je bent al een uur bezig met het oefenen van de tafels. Dat noem ik nog eens doorzettingsvermogen!’
De voordelen van behulpzaam prijzen zijn dat je kind op zijn eigen oordeel leert vertrouwen en dat hij niet afhankelijk wordt van het oordeel van anderen. En dat wil je!

Zeg dus niet: ‘Wat kun jij goed zwemmen!’ Maar wel: ‘Ik zag dat je dook zoals je hebt geleerd én dat je door het gat heen zwom. Dat noem ik nou zwemmen!’

LEES OOK: 8x zo boost je het zelfvertrouwen van je kind

Behulpzaam corrigeren

Inspanning prijzen in plaats van het resultaat of de natuurlijke aanleg, klinkt misschien simpel. Maar als je het eenmaal toepast thuis, zul je merken dat het niet altijd vanzelf gaat. En dat je geneigd bent om en passant ook nog even wat kritiek mee te geven: ‘Alle borden, het bestek en de bekers staan al op tafel, maar helaas ben je het brood en het beleg vergeten.’ Wieke legt uit dat ‘maar helaas’ in deze verboden woorden zijn: ‘Je kunt behulpzaam corrigeren door de woorden ‘en met’ te gebruiken, dus: ‘Je hebt je jas aan, je hebt je tas gepakt en met je schoenen aan ben je klaar om te gaan.”

Zonder gemopper en gezeur

Het grappige is dat ik vooral dankzij deze laatste tip thuis meteen resultaat zie! Op dag één beschrijf ik ‘s ochtends een paar keer wat ik zie, inclusief de ‘en met’-constructie en op dag twee komt mijn oudste ‘s ochtends helemaal aangekleed de woonkamer binnen! En dat zonder dat ik erom had gevraagd en zonder: ‘Trek je kleren nou eens aan. Hoe vaak moet ik het nou zeggen? Neehee, niet die trui.’ Dus zonder gezeur (van mijn kant, ja ik leer enorm) en zonder gemopper (van zijn kant, hij leeft helemaal op en komt trots zeggen dat hij zijn kleren aandeed terwijl ik het niet eens had gezegd). Het lijkt er verdomd veel op dat de workshop meteen zijn vruchten afwerpt. Teveel juichen durf ik nog niet, maar we zijn op de goede weg.

Probeer jij je kind al op deze manier complimenten te geven? High five! Als je nog tips hebt, deel ze op Fammes Facebook.

Vond je dit reuze-interessant en leerzaam? Is het ook! Hier lees je mijn vorige artikel over de How2Talk2Kids-workshop. Die keer ging het over stoppen met straffen.

Foto zwemster: imperfectfamilies.com

Meer leuke content? Like ons op Facebook